اثرات فقدان یا محرومیت و مقابله با آن

شنبه 18 شهریور 1396 دکتر علی اصغر رضایی دسته ها

در این مقاله به اثرات فقدان و روش های مقابله با آن خواهیم پرداخت و برای این منظور ، لازم است در ابتدا با مفهوم فقدان را آشنا شویم.

    فقدان

نداشتن یا از دست دادن هر چیزی که برای شخصی ارزشمند باشد ، فقدان نامیده می شود. انسان در روزمرگی های خود ممکن است بارها با مفهوم فقدان مواجه شود و این موضوع اجتناب ناپذیر است. لذا کسب آگاهی در مورد فقدان و چگونگی رفع اثر آن می تواند به عنوان یک تجربه ی کاربردی کمک کننده باشد.

انواع بازخورد ها در برابر فقدان

  1. بررسی اهمیت واقعه

فقدان ها غالباً ناگهانی و پیش بینی نشده رخ می دهند ، لذا بررسی اولیه ی فقدان و ارزیابی آن سبب می شود که اگر واقعه ای کم اهمیت یا قابل جبران باشد ، از میزان و درجه ی ناراحتی فرد کاسته شود. بنابراین به عنوان گام نخست باید فقدانِ اتفاق افتاده را واقع بینانه ، بررسی و بازبینی کرد و در نهایت آن را پذیرفت و رفته رفته با نبود آن چیز یا فرد کنار آمد.

  1. تفاوت در نوع بازخوردها

بازخورد اشخاص نسبت به فقدان ها ، با یکدیگر متفاوت است. مثلا در مورد عدم دسترسی به مواد مخدر ، افراد ممکن است احساسات گوناگونی همچون اندوه ، نگرانی ، آرامش ، عذاب وجدان ، کلافگی و … را تجربه کنند.

  1. اثر فقدان بر وضعیت جسمانی

یکی دیگر از انواع واکنش ها در برابر فقدان ، اثرات ثانویه بر جسم است. پس از وقوع یک فقدان ، احساسات ایجاد شده ، بر وضعیت جسمانی و سلامتی فرد نیز تاثیر می گذارند. اگر نسبت به این موضوع آگاهی داشته باشیم و آن را به موقع پیش بینی کنیم ، تا حد زیادی می توانیم کمرنگش نماییم. این اثرات غالبا بصورت احساس خالی بودن معده ، حساس شدن به اصوات ، تنگی نفس ، ضعف و گرفتگی ماهیچه ها و … می باشد.

  1. ایجاد افکار منفی

یکی دیگر از بازخورد های فقدان ، ایجاد افکار منفی در مغز است ؛ این افکار به صورت های زیر نمود پیدا می کنند.

* عدم پذیرش : در اولین مرحله ی فقدان ، عدم باور و مانند این ها در فکر شخص ایجاد می شود.

*  کلافگی : تمرکز بر روی یک موضوع سخت می شود و دائماً احساسات سردرگمی و  آشفتگی بروز پیدا می کنند.

* مشغولیت فکری : ذهن مشوش و مشغول می شود و مرتباً آرزوی برگشت به گذشته را در خود می پروراند.

* رویا پردازی : گاهی نیز ممکن است افکاری در مورد حضور یا ویژگی های مثبتِ  شی یا فرد از دست رفته پدید بیاید و در مغر تصور و تجسم شود.

  1. رفتار

گاهی نیز رفتار های روزمره مانند خواب ، تغذیه ، تعملات اجتماعی ، خندیدن ، اشک ریختن و … تحت تاثیر فقدان قرار می گیرد.

سوگواری

سوگواری مراحلی دارد که باید به طور طبیعی طی شود تا بازگشت به زندگی آسان تر و سریع تر رخ دهد.

  1. در اولین مرحله ی سوگواری فرد نمی تواند اتفاق رخ داده بپذیرد و دچار بهت و حیرت می گردد.
  2. در محله ی بعدی ، این سوال که چرا برای من این اتفاق افتاد ؟ مطرح می شود و در پی آن احساس غم ، آرزو و خشم پدید می آیند.
  3. پس از هضم واقعه ی رخ داده و پذیرش آن ، افسردگی و سردرگمی به سراغ فرد می آید و امید برای بهتر شدن شرایط از دست می رود.
  4. در این قسمت امیدهای بی اساس و کاذب از بین می روند و شخص برای ادامه ی روند زندگی خود چشم انداز های جدیدی را در نظر می گیرد.
  5. و در آخرین مرحله ، زندگی به روال عادی خود باز می گردد و فرد با شیوه ی جدید زندگی خود رفته رفته سازگاری پیدا می کند.

برای رفع اثرات فقدان چه باید کرد؟

هرچند طبیعی است که تمام اثرات را نمی توان به صورت کلی برطرف نمود اما کسب آگاهی و دانش نسبت به این موضوع ما را در درک بهتر و  پذیرش سریع تر رهنمود خواهند کرد.

  • باید بدانیم اگرچه فقدان یک فرد یا یک چیز ، واقعه ی دلخراشی است اما به هر حال یک بخش جدا نشدنی از زندگی می باشد و امکان دارد برای هر کس به نوعی پیش بیاید و باید سعی کنیم تا آن را بپذیریم.
  • برای رفع سوگ خود سعی کنید رفتار جایگزینی را بیابید که متناسب با نیاز شما باشد مثلا اگر به مواد مخدر نیاز دارید سعی کنید با دوش آب گرم خود را تسکین دهید.
  • سعی کنید امید های غیر واقعی را کم کم ترک کنید و بپذیرید وضعیت به حالت گذشته بر نمی گردد.
  • گاهی نیز می توان فقدان را پیش بینی کرد و ذهن خود را برای سوگواری آن آماده و مهیا نمود.
  • یکی دیگر از مواردی که می تواند به بهبود وضعیت موجود کمک کند این است که بذیریم هیچ راهی برای فرار از این فقدان وجود ندارد و باید زندگی جدیدی را آغاز کنیم و به آن ادامه دهیم.
  • همانطور که پیش تر نیز ذکر شد در مرحله ی دوم سوگواری این پرسش مطرح می شود که چرا برای من باید این اتفاق ناگوار بیوفتد؟ علت طرح این سوال ، باور به قابل پیش بینی بودن دنیا است. حال آن که اکثر فقدان ها ناگهانی رخ می دهند.
  • از تفکر زیاد و رویا پردازی درباره ی احساسات منفی خود اجتناب نمایید.
  • مراوده با سایرین و مراجعه به مشاوره و متخصص در تسریع روند بهبودی به شما کمک شایانی خواهند کرد.
مشاهده برچسب ها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *