[offering]

محترمانه انتقاد کنیم | راه های انتقاد صحیح

چهارشنبه 3 آبان 1396 دکتر محسن محمدی دسته ها

محترمانه انتقاد کنیم | راه های انتقاد صحیح

انتقاد کنیم اما محترمانه انتقاد کنیم

تعریف واژه انتقاد

منتقل کردن اطلاعات به نحوی که فرد نقد شونده بتواند آن اطلاعات را در جهت مصلحت خود و امور مربوطه اش مورد استفاده قرار دهد را انتقاد می نامند.

واژه انتقاد در لغت از ریشه نقد بوده و در فرهنگ فارسی آن را معادل آشکار کردن و پدیدار کردن برشمرده‌اند. اما معنایی که در اصطلاح برای آن متصور می شوند دارای کاربردهای مختلفی است که وارد نمودن ایراد و اشکال به رفتار، گفتار و منش دیگران رایج ترین آن هاست.

در حالت عام گرایش افراد در جهت استفاده از شکل منفی انتقاد است و تعبیر و تفسیری که از آن در ذهن خود متصور هستند شمایلی منفی گرایانه دارد و دامنه این نگاه تا جایی است که با توجیه عملکرد منفی آن گاهی از انتقاد کردن پرهیز می‌کنند. در بررسی تصور افراد از انتقاد و پرسش از آن ها در مورد آن چه از انتقاد در ذهنشان تلقی می‌کنند به احتمال قوی این پاسخ را دریافت خواهیم کرد که نقد و انتقاد بیان نظری است با ذاتی مخرب، که با هدف عیب جویی به تحقیر و بیان خصومت با طرف نقد شونده می‌پردازد. آن گونه که متدوال و رایج شده است، منتقد عموما به صورت غیر منصفانه بر نقاط ضعف موضوع نقد، تکیه و پافشاری می‌کند.

با چشم پوشی کردن محترمانه انتقاد کنیم

نمی توان از اهمیت و ضرورت انتقاد چشم پوشی کرد و به‌ واقع باید پذیرفت که هیچ شغلی بری از انتقاد نیست. اما باید یاد بگیریم محترمانه انتقاد کنیم . نقدپذیری با نتایج بسیار مطلوبی همراه بوده و از این رو نگرش نسبت به آن می بایست به عنوان ابزاری در جهت ایجاد انگیزه، آموزش، توسعه، ایجاد روابط قوی‌تر، گردش اطلاعات، تاثیرگذاری و انگیزش، تغییرشکل پیدا کند.

از منظر علمی انتقاد به معنای آشکار نمودن و بازگو کردن نکات و زوایای حائز اهمیت یک سخن، مطلب مکتوب یا رفتار مورد تفسیر قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر، منظور از انتقاد در این چشم انداز منتقل نمودن اطلاعات به دیگران به گونه‌ای است که فرد یا افرادی که از آن ها انتقاد می‌شود بتوانند آن را در جهت نزدیک شدن بیشتر به مصالح خود بکار ببرند. در این دیدگاه، انتقاد وسیله و ابزاری است که نیل به رشد فردی و ارتقای روابط اجتماعی را ممکن می‌سازد.

در روابط اجتماعی محترمانه انتقاد کنیم

نقش انتقاد در روابط اجتماعی غیرقابل چشم پوشی است. می‌توان انتقاد را در جهت تحریک افراد و تاثیرگذاری بر شخصیت آن‌ها، آموزش و بیان خواسته‌ها و حتی در افقی قوی تر به‌عنوان تسریع کننده اصلاح و پیشرفت مورد توجه قرار داد. ارتقای سطح رضایت شغلی، برقراری روابط کاری مناسب، تقویت سلامت روانی، بالا بردن عزت نفس، ارتقای سطح بهره‌وری و گرم کردن رقابت در جهت تضمین موفقیت مزایایی است که می‌توان برای افراد برخوردار از خصلت انتقاد پذیر برشمرد. البته واضح و مشخص است که دستیابی به ایجاد تغییر در یک رفتار مشخص، به‌عنوان هدفی که از بیان انتقاد سازنده دنبال می‌شود، لزوم همکاری متقابل میان انتقاد شونده و انتقاد کننده را ایجاب می‌کند. علاوه بر این بیان اتخاذ روش درست نقد راه را برای دستیابی به نتایج قابل انتظار هموارتر می‌سازد.

در بین عامه آن تعبیری که بیشتر مورد توجه قرار دارد، در نظر گرفتن نقاط ضعف و تمرکز روی معایب است اما نقد در دیدگاه صاحب نظران به سه شکل معنا پیدا می‌کند:

1- توجه و ابراز نقاط قوت و مثبت یک موضوع و صرف نظر کردن از پرداختن به ایرادات و نقاط ضعف.
2- بیان و ابراز نقاط ضعف و ناپسند یک موضوع بدون توجه به جوانب مثبت.
3- تبیین توامان نقاط ضعف و قوت یک موضوع با هدف رفع اشکال و برطرف نمودن معایب آن.

همه ما در طول دوران زندگی به دفعات در معرض ارزیابی دیگران قرار می‌گیریم. طبیعی است که در بعضی از ارزیابی ها مورد تشویق واقع شده و در پاره‌ای از آن‌ها مورد نقد قرار بگیریم. باید به این نکته توجه داشته باشیم که نمایان شدن آثار ارزنده انتقاد زمانی بوقوع خواهد پیوست که با رعایت هوشمندی انجام شده و طرف انتقادکننده به ظرایف بیان انتقاد آگاه باشد. نیاموختن ظرایف رفتاری بیان انتقاد می‌تواند تاثیرات آن را کاملا بر عکس جلوه کند. انتقاد درست آن گونه از بیان نقادانه است که علاوه بر تاکید بر نقاط قوت، نکات منفی را نیز مورد توجه قرار داده و با بیان راه کارهای مناسب برای رفع اشکالات و ایرادات همراه شود. سطح انتقادپذیری در میان طیف‌های مختلف مردم متفاوت بوده و افراد هر چه حس نزدیکی بیشتری با فرد انتقادکننده داشته باشند نسبت به آن پذیرش بهتری نشان می‌دهند. طبیعت ما در برابر نقد وارد شده از طرف افراد بیگانه آسیب پذیری بیشتری نشان می‌دهد.

نکاتی در مورد این که چگونه محترمانه انتقاد کنیم :
1- درنظر گرفتن زمان مناسب

بیان انتقاد در زمان مناسب پذیرش آن را در طرف مقابل در پی دارد. زمانی که فردی خشمگین و عصبانی هست، انتقاد کردن نه تنها نتیجه مثبتی ندارد بلکه واکنش منفی او را نیز برمی‌انگیزاند. زمان مناسب برای بیان انتقاد در مورد افراد مختلف متناسب با شخصیت آن‌ها متفاوت است. برای این که بتوانیم به صورت محترمانه انتقاد کنیم حتما باید زمان مناسب انتقاد را در نظر بگیریم. در مورد عده‌ای بهترین زمان انتقاد درست بلافاصله بعد از بروز اشتباه بوده و برای عده‌ی دیگر این کار ‌می بایست بعد از گذشت زمان انجام شود.

2- بیان انتقاد با استفاده از کلمات مثبت و رعایت احترام

رعایت احترام، کیفیت رابطه را بهبود بخشیده و پذیرش آن را به دنبال خواهد داشت. این امر طبیعی، مستلزم انتخاب کلمات مناسب را ایجاب می‌کند.

3- نقد سازنده

سازندگی شاکله اساسی تاثیرگذاری نقد است. در نظرگرفتن اصلاح و حرکت در جهت تکامل فکر و رفتار طرف مقابل به‌عنوان هدفی که از بیان انتقاد دنبال می‌ رود می‌تواند به سازندگی آن کمک کند.

4- صراحت بیان

صراحت کلام و بیان شفاف به تاثیرگذاری انتقاد کمک می‌کند. موضوع مورد نقد و موارد انتقادی می‌بایست در پوششی از شفافیت تبیین شوند.

5- به کارگیری ادات استفهام

بیان انتقاد در قالب پرسش یا مجموعه ای از پرسش‌هایی که پاسخ آن‌ها طرف مورد انتقاد را به سوی دریافت اطلاعات دقیق و اساسی در آن حوزه سوق می‌دهد کمک می‌کند.

6- تحریک انگیزه افراد

برانگیزش افراد در جهت انجام بهتر امور یکی از اهداف عالی انتقاد موثر است. انگیزه با توجه به این که یک مفهوم روانشناسی محسوب می‌شود در قالب اشکال و حالت‌های گوناگونی نظیر افکار، احساسات و بکارگیری کلمات مشخص نمود پیدا می‌کند.

انواع مختلف نقد:

نقد سازنده

استفاده از این روش در عمده موارد با نتایج و جوانب مثبت و سازنده همراه است. به کارگیری لحن دوستانه توسط انتقادکننده با تاثیرگذاری بیشتری همراه شده و شنونده بدون آن که احساس کند مورد حمله قرار گرفته از معایب خود اطلاع پیدا می‌کند. انتقال انتقاد به شکل سازنده مستلزم آن است که منتقد با رعایت موارد ظریف و پرسیدن پرسش‌هایی که پاسخ آن ها بصورت خودکار شنونده را به سمت رسیدن به هدف مورد نظر هدایت کند نقد خود را مطرح کند. از طرف دیگر استفاده از جملات عمومی و آزار دهنده روند رسیدن به نتیجه را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بیان شفاف و صریح می تواند به نشانه گرفتن درست مورد نقد کمک کند.

نقدکردن همراه با بیان ویژگی‌های مثبت

در این روش می‌توان گفتگو را بیان ویژگی‌های مثبت و ارزشمند فرد مورد انتقاد آغاز کرد. شروع یک مقدمه مثبت پوششی از سخنان دلپذیر در ذهن شونده ایجاد خواهد کرد نکته‌ای که در این روش باید مورد توجه قرار داده رعایت مرز باریک بین بیان عبارت‌های مثبت و تملق است.

نتیجه گیری:

انسان به عنوان موجودی اجتماعی همواره نیازمند ارتقای سطح ارتباطات خویش بوده و امروزه با برجسته تر شدن نقش احساسات و افکار انسانی در توسعه و تکامل انسان‌ها برقراری روابط موثر و هم‌اندیشی بین افراد اهمیت بیش از پیش پیدا کرده است. در همین راستا بیان انتقاد و کمک به پیشرفت و اصلاح نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت نیازی است که چشم پوشی از تاثیر ارتباط دو یا چند طرفه در آن ساده و میسر نیست. نیاز به نقد و برقراری رابطه مبتنی بر نقد سازنده می‌تواند سازمان‌ها و جوامع را به سوی تعالی هدایت کرده و از طرف منفی نقد مخرب و منفی با گسترش روحیه پرخاشگری و تقابل همراه بوده و جهت‌گیری عموم افراد و سازمان‌ها را بسوی تضعیف بهره وری منابع انسانی و مادی و در افق دراز مدت نابودی، شکل خواهد داد.

مشاهده برچسب ها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تنبلی می کنی؟ انگیزه نداری؟ کانال "انگیزشی کنکور کمک" شارژت می کنه!حتما عضو میشم!