معایب کمال گرایی در مطالعه کنکور و راهکارهای مقابله با آن

سه شنبه 3 مرداد 1396 دکتر محسن محمدی دسته ها

معایب کمال گرایی در مطالعه کنکور و راهکارهای مقابله با آن

معایب کمال گرایی چیست

کمال گرایی در مطالعه کنکور و مطالعه از عمده مشکلاتی است که دانش آموزان از آن رنج میبرن، برای توضیحات بیشتر و آشنایی با این مشکل، جزئیاتی در مورد این پدیده که با عنوان ” معایب کمال گرایی در مطالعه کنکور ” موجود می باشد را برای شما توضیح خواهم داد.

کمال گرایی و کمال طلبی یعنی داشتن معیارهای سرسختانه و سختگیرانه سطح بالا که عملا قابل انجام نیستن و یا اگر هم عملی باشند، تلاش بسیار بالا و طاقت فرسایی به همراه خواهد داشت. یکی از ویژگی های افراد کمال طلب این است که اشتباه کوچکی در زندگی، به عنوان فاجعه ای سخت و غیر قابل جبران تلقی میشه.

 

مراحل غلبه بر کمال گرایی 

1) کمال گرایی را بشناسیم 

آیا واقعا برای رسیدن به معیارهای ذهنی خودتون دچار مشکل میشید و نمیتونید در موردش تصمیم بگیرید؟ آیا وقتی تلاش می کنید که به معیارهای ذهنیتون دست پیدا بکنید، احساس نگرانی، افسردگی، ناکامی و اضطراب می کنید؟ آیا کسی از اطرافیانتون بهتون گفتن که معیارها یا برنامه ریزی های شما سخت گیرانه هست؟ آیا برای تموم کردن یه کاری یا فعالیتی در یک مقطع زمانی مشخص برای شما دشواری به همراه می آورد؟ آیا معمولا سعی می کنید که اشتباه نکنید؟ آیا کارهایی رو که میخواید انجام بدید دائما به تعویق میندازید؟ آیا در تصمیم گیری ها دچار تردید و شک هستید؟

اگر جواب های شما به سوالات بالا اکثرا “بله ” می باشد، احتمال زیاد شما استعداد کمال گرا شدن را دارا می باشید یا این که این خصوصیات رو در خودتون دارید.

“”ما در قسمت پایین به بررسی مشکلاتی که کمال گرایی ممکن است در زندگی و طول مسیر کنکور شما بوجود بیاره اشاره خواهیم کرد، لطفا مطالب زیر را با دقت و آرامش مطالعه بفرمائید.””

  • احساسات مرتبط با کمال گرایی 

یکی از معایب کمال گرایی در مطالعه کنکور و وجود آن در افراد باعث بوجود اومدن مشکلاتی چون: افسردگی، ناکامی و ناامیدی، اضطراب و خشم میشه. مخصوصا زمانی که خودتون رو همش سرزنش کنید اون هم زمانی که برای انجام یه کاری تلاش کردید و وقت گذاشتید و نتونستید نتیجه دلخواهتون رو بگیرید.

  • تفکر مرتبط با کمال گرایی 

1) تفکر همه یا هیچ داشتن (سیاه یا سفید دیدن دنیا): هر فعالیتی که کیفیتش کمتر از اون چیزی که انتظارش رو داشته باشید اگه اتفاق بیفته، اون رو موفقیت نمیدونید و برای خودتون شکست تفسیرش می کنید و با خودتون میگید که من همیشه شکست میخورم، من بی عرضه هستم، من ناتوانم و …

2) افکار اغراق آمیز و فاجعه آمیز کردن: اگر نتونم در کنکور سراسری رتبه خوبی بیارم / اگه نتونم رتبه بهتری از دوستام بیارم / اگه دانشگاه دولتی قبول نشم و هزاران فکری که ریشه اضطراب آور در فرد داره و اون رو از مسیر درست و سالم دور میکنه.

3) پیش بینی کردن آینده: خیلیا با خودشون میگن درسته که ما یک سال مطالعه می کنیم و تست میزنیم تا آماده کنکور بشیم اما میدونیم که در روز کنکور خراب کاری می کنیم و موفق نمی شیم، که این دسته از افکار باعث میشن که روز به روز میزان تلاشمون برای کنکور کمتر و کمتر بشه.

4) استفاده از جملات باید و نبایدی: من نباید هیچ گاه اشتباه بکنم / من باید همیشه همه کارها رو به نحو احسن انجام بدم / من نباید انرژی کمی برای درس خوندن بزارم / من باید خواسته دوستم رو حتما انجامش بدم.

  • فعالیت هایی که در راستای کمال گرایی بوجود میان

1) معایب کمال گرایی در مطالعه کنکور باعث میشه زمانی که این نشانه ها مزمن باشن شخص فعالیت های خودش رو به سختی تکمیل میکنه، کارها رو به تعویق میندازه، به راحتی تسلیم میشه و از انجام اون کار منصرف میشه، اولای برنامه ریزی درسی خوب پیش میره و وسطای راه بی انگیزه میشه و دیگه ادامه نمیده راهش رو.
2) بیش از حد محتاط شدن و وسواس به خرج دادن برای انجام کارها، مثلا میبینی 4 ساعت پشت سر هم نشسته و داره یک درس فیزیک رو مطالعه میکنه که تقریبا با نیم ساعت وقت میشده اون رو به راحتی مطالعه بکنه. این جوری هم وقتش رو از دست داده و هم انرژیش رو برای تقسیم کردن برای دروس دیگه.
3) وارسی کردن و پیگیری کردن های بیش از حد، تاکید بیش از حد بر روی یک موضوع پیش پا افتاده در مطالعه خودش، یک موضوعی که اصلا در کنکورهای سال های گذشته هم نیومده، ولی این شخص تاکید میکنه که من باید این رو هم یاد بگیرم و اگر در کنکور آمد تستش رو بزنم که ریشه های کمال گرایانه داره.
4) تأکید بیش از حد و تلاش افراطی برای بهبود تکالیف و فعالیت هایی که برای مطالعه در نظر گرفته، آن قدر یک تکلیف رو انجام میده که مسلط بشه و جایی برای اشتباه وجود نداشته باشه، این افراد حتی وقتی موضوعی رو هم یاد بگیرن باز هم مطالعش میکنن که مبادا چیزی از قلم افتاده باشه.
5) تردید داره بر سر مسائل کوچک و پیش پا افتاده، مثلا میگه از چه درسی شروع بکنم؟ چجوری بخونمش؟ میشه کتابمو تو یه هفته تمومش بکنم؟ اگه چیزی جا بیفته چی میشه؟
6) دوری میکنه از انجام کارها و فعالیت های جدید، چون از تغییر کردن ترس داره، از موقعیت جدید و تجربه ریسک پذیر بودن واهمه داره، که مهم ترین دلیلش این هست که میترسه اشتباه بکنه و خراب کاری بشه.

 

2) ابزارهایی که برای غلبه بر کمال گرایی در مطالعه دروس به کار می بندیم

  •  تفکر واقع گرایانه 

از جمله موارد ذکر شده در معایب کمال گرایی در مطالعه کنکور این است که، چون افراد کمال گرا دائما خودشون رو سرزنش و انتقاد میکنن، یکی از راهکارهای مقابله با این افکار ناکارآمد جایگزین کردن جملات واقع گرایانه با افکار کمال گرایانه و انتقاد از خودشون هست. برای این کار باید افکار ناکارآمدی که در طول روز به ذهنشون میرسه رو شناسایی بکنن و زمانی که اونا به ذهنشون خطور کردن، جلوشون گرفته بشه و افکار مثبت و واقع گرایانه جای گزینشون بشن.

این جملاتی رو که میگم خدمتتون رو هر روز در ذهن خودتون مرور کنید و به زبون بیاریدش حتی اگه بهشون اعتقاد ندارید:

هیچ شخصی در این دنیا کامل و بدون نقص و عیب نیست.

من سعی و تلاشم رو برای رسیدن به اهدافم می کنم اما اگر با مشکل و شکست روبرو شدم، اشکالی ندارد، دوباره تلاش میکنم.

اشتباه کردن این معنی رو نداره که من یک شکست خورده ناتوان هستم، بلکه این معنی رو داره که من هم مانند انسان های دیگه امکان اشتباه کردنم وجود داره، من هم انسانم و ممکن الخطاء.

اشکالی نداره که بعضی مواقع نتونم کاری رو انجام دهم، این مسئله برای خیلیا ممکنه پیش بیاد و طبیعی هست.

اشکالی نداره که بعضی از افراد از من خوششون نیاد و با من ارتباطی برقرار نکنن، قرار نیست که همه از من همیشه و همه جا و همه وقت خوششون بیاد که.

این جملات رو در کاغذی یادداشت کنید و همیشه همراه خودتون داشته باشید یا این که بر روی دیوار اتاقتون بچسبونید تا همیشه در برابر شما باشه و ببینیدش.

  • مسائل رو از دیدگاه دیگران هم ببینید

کمال گراها براشون سخته که دنیا رو از زاویه نگاه دیگران ببینن، اگه بتونید دنیا و مسائل رو از دیدگاه دیگران ببینید به شما کمک میکنه که انعطاف پذیرتر باشید، با نظرات مختلف آشنا می شید، باعث میشه ببینید که آیا اون موضوع اون قدر هم که شما فکر می کنید سختی و دشواری داره؟ با این روش شما فرض می کنید که اگه یکی از دوستانتون این مشکل رو داشت چجوری می تونستید بهش کمک کنید تا بتونه بهتر تصمیم گیری بکنه.

  • دیدگاه کل نگر بودن و توجه به کلیات

کمال گراها بسیار به جزئیات و ریزه کاریا توجه میکنن، جوری که کلافه میشن و سریع از درس خوندن و تست زدن و نکته برداری خسته میشن و ادامه راه رو نیمه کاره رها میکنن. برای این که جلوی این ریزه کاری ها رو در ذهن خودتون بگیرید به سوالات زیر توجه کنید و با دقت پاسخ بدید بهشون :
* چقدر اهمیت داره که خودم رو با میزان مطالعه دوستام مقایسه بکنم؟
* بدترین اتفاق ممکن پس از اعلام نتایج کنکور چه چیزی میتونه باشه؟
* اگه بدترین نتیجه کنکوری و تحصیلی برای من بشه چه اتفاقی ممکنه بیفته؟
* آیا اون مسئله این قدر مهمه که تمام طول هفته یا روز من رو درگیر خودش بکنه؟

  • سازگار شدن یا به توافق رسیدن با خودمون

ساختار با اهمیتی که در معایب کمال گرایی در مطالعه کنکور وجود داره این هست که، اگه این تصور رو دارید که اشتباهی رو مرتکب بشید به این معنی هست که شما آدمی بی کفایت و بی عرضه هستید، از خودتون بپرسید که چقدر میتونم در کارها و برنامه ریزی های خودم تغییرات مثبت و انعطاف بیشتری قرار بدم تا اونا رو تحمل بکنم؟ پس از اینا معیارهای منطقی و واقعی تری رو برای خودتون در نظر بگیرید چون اگر بخواید با همون روش سرسختانه پیش برید میتونه اضطراب و نگرانی و ناامیدی به همراه داشته باشه برای شما، به خاطر همین این تغییر موضع و انعطاف پذیری بیشتر رو آروم آروم در خودتون ایجاد کنید که به مشکل برنخورید. کارها رو به صورت مرحله به مرحله و قدم به قدم اجرا کنید، معیارها رو از آسون به سخت بچینید، مثلا اگر میخواید در طول هفته 10 ساعت زیست بخوانید، اون رو به عدد 8 کاهش بدید، اکر تونستید انجامش بدید که چه عالی، از هفته آینده میزان مطالعتون رو بیشتر از 8 ساعت بچینید.

  • تغییر رفتارهای کمال گرایانه 

دارا بودن کمال گرایی خودش نوعی ترس و فوبیا از این هست که نکنه اشتباهی مرتکب بشم؟ بنابراین ما با یک ترس و نگرانی از مقابله با موقعیتی روبرو هستیم، پس روبرو شدن با ترس از روش مقابله تدریجی کاربرد بسیار موثری داره. مثلا کسی که از این فکر معیوب برخورداره که “نکنه وقت نکنم همه درس هام رو بخونم” باید با روش مواجهه به صورت تدریجی استفاده کرد، که با برنامه ریزی بلند مدت و سبک و بدون فشار می تونید استفاده بکنید تا در یک برنامه جامع اون شخص بدونه که اگر از الان شروع به مطالعه بکنه، چه زمانی کتابش به پایان میرسه و تست های اون رو هم میتونه در همون راستای مطالعات خودش بزنه. مثلا این جملات رو در هنگام مواجهه با این ترس ها میتونید به کار ببرید:

توجهتون فقط بر روی انجام اون کاری که میخواید انجامش بدید باشه نه این که فقط به این توجه کنید که چه زمانی اون رو میتونید تمومش کنید.

اگر خسته و ناراحت و نگران هستید به دیگران بگویید که این ها هیچ کدام ضعف و نکته منفی محسوب نمی شود و در بعضی از مواقع طبیعی هستن و نگران کننده نیستن.

خودتون رو در موقعیتی قرار بدید که عمدا اشتباه کنید، این کار باعث ریخته شدن ترس شما از اشتباه کردن می شود.

برای انجام تکالیف یا مطالعه کردن وسواس بیش از حد به خرج ندهید، هر تکلیف را یک بار بیشتر چک نکنید.

وقتی قرار است شروع به مطالعه بکنید، همه کتاب ها رو در ذهنتون نیارید و همش بگید وای من نمیرسم اینا رو بخونم، خب 1 الی 2 کتاب رو در ذهنتون بیارید و انتخابش کنید و شروع به مطالعه بکنید.

وقتی میخواید تصمیم برای شروع برنامه ریزی و مطالعه بگیرید، تصمیمتون رو دقیق و سریع بگیرید و وقت زیادی صرفش نکنید که هم انرژی از دست بره و هم زمانتون.

نکته مهم 1 

یادتون باشه که اگه می خواید سطح معیارهای مطالعاتی یا هدفتون برای کنکور رو کاهش بدید به این معنی نیست که شما معیار خاصی ندارید و هدفمون این نیست که شما آدمی بیخیال بشید که عملکرد ضعیفی داره نه این طور نیست. معیارهای واقع بینانه معیارهایی هستن که به شما کمک میکنن که فعالیت ها رو به نحو احسن انجام بدین بدون این که لطمه ای به سایر قسمت های زندگیتون بزنه. اگر نمیدونید برای کنکور از کجا شروع به فعالیت و مطالعه بکنید، ابتدا مزایا و معایب معیارهاتون رو یادداشت کنید، میزان انعطاف پذیری در برنامتون رو هم ذکر کنید، چون به شما کمک میکنه که شجاعانه تر و واقع بینانه تر برای خودتون برنامه بچینین و دنبال این نباشید که روی خودتون فشار بیارید که در مدت زمان کمی همه کتاب هاتون رو مطالعه کنید و تست هم زده باشید.

نکته مهم 2 

اصلا ایرادی نداره که در این مسیر پر پیچ و خم و سخت از دیگران کمک بخواید، نگران این نباشید که دیگران در مورد شما چه فکری میکنن، چون این جا فقط هدف موفقیت شما در کنکور و زندگیتون هست.

  • کارهای بزرگ رو به کارهای کوچک تقسیم بندی کنید

در یک دفترچه یا یک تقویم اهدافتان و مدت زمان اجرایی اون رو یادداشت کنید، سپس قدم های کوچک رو برای رسیدن به این اهداف رو بنویسید (مرحله به مرحله و جز به جز). یادتون باشه که در هر مرحله ای که به موفقیت رسیدید برای خودتون پاداش و تشویق در نظر بگیرید. هم چنین یاتون باشه که میزان وقتی که برای هر مرحله لازمه بدونید رو هم قید کنید، این نکته مهم رو هم یادتون باشه که هدفمون انجام تکالیف و رسیدن به اهدافمون هست نه این که این کارها رو به بهترین شکل انجامشون بدیم. برای این کار میتونید از روش “اولویت بندی فعالیت هاتون” استفاده بکنید.

 

3) برای خودتون تشویق و پاداش در نظر بگیرید

اینو به خاطر داشته باشید که مواجهه با ترس ها و نگرانی ها کار ساده و آسونی نیست. پس همیشه برای خودتون تقویت مثبت و پاداش های زود بازده و آنی تدارک ببینید تا تشویق به تغییر شوید و راه را نیمه کاره رها نکنید چون این پاداش ها شما رو به ادامه مسیر کنکوریتون کمک بکنه و باعث تجدید قوای جسمانی و روحی و معنوی شما بشه. مثلا شام رو در یک رستوران دوست داشتنی خوردن، تماس با دوستی قدیمی و با او به تفریح رفتن و تجدید خاطرات خوب گذشته کردن یا حتی دادن گزارش فعالیت های مثبت روزانه به مشاور، همسر، والدین و افراد مورد اعتمادتون که میتونن بهتون در مسیر سر سخت کنکور کمک بکنن.

مشاهده برچسب ها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *