7 خطای بزرگ حافظه

سه شنبه 31 مرداد 1396 دکتر علی اصغر رضایی دسته ها

7 خطای بزرگ حافظه

انسان به دلیل داشتن قدرت اراده و اختیار و هم چنین بهره مندی از عقل با سایر موجدات تفوت دارد. دارا بودن این ویژگی ها موجب برتری انسان بر حیوانات و گیاهان شده است. هر فرد از طریق بررسی کردن محیط پیرامون خود می تواند راه هایی را برای دستیابی به مقاصد خویش انتخاب کند. برگزیدن هر روش و نوع هدف در هر فردی با دیگری تفوت دارد. این امر نشان دهنده ی ویژگی منحصربه فرد در هر انسان است که سبب تمایز وی از دیگر هم نوعان خویش می گردد.

انسان به سبب دارا بودن حافظه میتواند موضوعات و مطالب را به خاطر بسپارد و از آنها در جهت حل و رفع مسائل خود استفاده کند. توانایی به خاطر سپردن و به یاد آوردن در انسان ها متفادت است. برخی قادرند به سرعت نام و آدرس و شماره ی معابر و تلفن و … را به سرعت به ذهن بسپارند. برخی دیگر در فراگیری انواع دانش بر دیگران برتری دارند.

دانش روانشناسی حافظه را توانایی مغز در جذب ؛ نگه داری و یادآوری اطلاعات تعریف می کند. مراحل شکل گیری مطالب د رحافظه و بازیابی آنها عبارتند از :

  • رمز گردانی : در این مرحله اطلاعات دریافتی توسط حواس ، مورد بررسی و پردازش قرار می گیرد.
  • یادسپاری: اطلاعات پردازش شده در مرحله ی اول، ثبت می شوند.
  • یاد آوری یا بازیابی اطلاعات: در این مرحله اطلاعات ثبت شده در ذهن بنا بر موقعیت و نیاز انسان فراخوانی می شوند تا مورد استفاده ی فرد قرار گیرند.

می توان حافظه را بر حسب مدت زمان نگه داری اطلاعات به 4 دسته تقسیم کرد. در این قسمت به بررسی آنها خواهیم پرداخت :

  1. حافظه حسی : نخستین مرحله از دریافت اطلاعات را شامل می شود. هنگامی که محرکات خارجی توجه فرد را به موضوعی جلب می کنند تا فرد از طریق یکی از حواس دیداری، شنیداری و … آنها را تجربه کند.گنجایش این حافظه بسیار زیاد است.
  2. حافظه کوتاه مدت :در این مرحله اطلاعات به دست آمده از طریق حافظه ی حسی با توجه و دقت فرد همراه می وشد. اطلاعات موجود در این حافظه در صورت عدم مرور ذهنی و تکرار محو می شوند. ظرفیت این حافظه در افراد مختلف تفاوت دارد.
  3. حافظه فعال: اصطلاح جدیدی است که امروزه دانشمندان به کار می برند در این حافظه تلفیقیاز کارکرد حافظه کوتاه مدت و عنصر توجه به چشم می خورد. هر فرایندی که نیاز به استدلال دارد حافظه ی فعال را درگیر میکند.
  4. حافظه بلند مدت: اطلاعات از طریق مرور و تکرار از حافظه ی کوتاه مدت به حافظه ی بلند مدت منتقل می شوند. مدت نگه داری اطلاعات در این حافظه از چند روز تا چند سال و یا حتی تا پایان عمر متغیر است.

مکانیسم اصلی کار حافظه ایجاد و برقراری پیوند معنادار میان مطالب و دانسته های قبلی با دانسته های جدید است.

نکته ی مهم در خصوص حافظه آن است که امکان بروز خطا و اشتباه د رعملکرد آن وجود دارد. گاه علت این امر به بیماریه ای خاص مربوط است گاه این خطاها در مراحل سه گانه ی رمزگردانی، یادسپاری و یاد آوری بروز می کنند. ابتدا خطاهای ناشی از بیماری ها را بررسی می کنیم سپس به روند ایجاد خطا در مراحل حافظه خواهیم پرداخت.

خطاهای حافظه ناشی از بیماری ها عبارتند از :

  • فراموشی : بیماری هایی نظیر آلزایمر ، ضایعات مغزی ،اضطراب و شوک های عصبی موجب می شوند فرد دچار فراموشی شده و یادآوری اطلاعات دروی با اختلال همراه شود.
  • نسبت دادن اشتباه : گاه فرد به دلیل از دست دادت قدرت تمرکز خود قادر به یادآوری و یادسپاری دقیق موضوعات نیست. در بیماری هایی نظیر آلزایمر و فراموشی ناشی از ضربه ی مغزی این اتفاق می افتد.
  • بازداری پس گستر : به این معنی است که خاطرات جدید در ذهن منجر به فراموشی خاطرات قدیمی می شود.ضعف مغز در فرد این نوع خاص از فراموشی را موجب می شود.
  • بازداری پیش گستر : عکس حالت پس گستر است به این صورت که خاطرات قدیمی مانع از دوام خاطرات جدید در ذهن فرد می شود. علت این مورد هم مشابه مورد قبل ضعف مغز است.

خطاهایی که حافظه به دلیل تقصان درمراحل سه گانه ی خود دارد عبارتند از :

  • حواسپرتی : این خطا به دلیل کاهش دقت و توجه در حافظه ی حسی اتفاق می افتد. به دلیل عدم توجه ما رمز گردانی به درستی اتفاق نمی افتد و درنتیجه فرد دچار حواسپرتی می شود.
  • انسداد یا سد شدن : بهترین مثال برای این نوع از خطا ، حالتی است که فرد در آن از اصلاح “نوک زبان هست” استفاده میکند.
  • تلقین مکرر : این مورد می تواند یاد آوری و یادسپاری مطالب را با اختلال همراه کند.
  • حافظه ی گزینشی : حالتیاست که فرد بر حسب تجربیات خود سعی در گزینش بخش خاصی از اطلاعات و فراموش کردن بخش دیگر می نماید.

موارد و خطاهای دیگری هم وجود دارند که درمنابع دیگر به آنها اشاره شده است. اما نکته ی مهم د ر خصوص کارکرد حافظه آن است که با انجام برخی از کاها و اجتناب از انجام برخی دیگر می توان قدرت حافظه را فزونی بخشید.

روش هایی که می توان از طریق آنها بر بهبود کارکرد حافظه افزود عبارتند از :

  1. ورزش کردن
  2. اجتناب از سیگار کشیدن
  3. کار کشیدن مداوم از مغز
  4. انجام کارهای تکراری با روشی جدید
  5. فراگیری دانش جدید
  6. فراگیری مهارتی جدید
مشاهده برچسب ها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *